محمد رضا واليزاده معجزى
142
تاريخ لرستان ( روزگار قاجار ) ( فارسى )
بختيارى آمده و اعلام مىدارد كه ناصر الدين شاه اين فوج و توپخانه را به حسينقلى خان مرحمت فرمودهاند . حاج فرهاد ميرزا معتمد الدوله عموى ناصر الدين شاه كه والى ايالت فارس بود ، از قضيه مستحضر و شرحى به ناصر الدين شاه نوشته و خاطرنشان مىكند كه نواقص قدرت حسينقلى خان ايلخانى با مرحمتى اخير كامل و بر طرف گرديد . ايل بختيارى فقط سرباز و توپ كم داشت كه اعلى حضرت مرحمت نمودند . طولى نخواهد كشيد كه در بودن يا نبودن اعلىحضرت شلوارهاى زنانه قاجاريه روى سرنيزه بختياريها ديده مىشود . تشخيص معتمد الدوله بجا بود و با قوه استنباط نقش ضمير ظل السلطان را خوانده بود و الحق شاهزاده با مهارت مقدمات كار را خوب فراهم كرده بود . او كه نقطه ضعف پدر را تشخيص داده و مىدانست " چمچه به ته ديگ خورده " و پدر تاجدارش حتى با فروش القاب و حراج پست هاى حساس هم مخارج سنگين دربار خود را نمىتواند تأمين كند ، لذا با تقديم پيشكشهاى زياد بهطورى پدر را فريفته خود ساخته بود كه اگر معتمد الدوله او را از خطر ظل السلطان آگاه نمىساخت ، خود با دست خود اسباب موفقيت او را فراهم ساخته بود . زيرا ظل السلطان و ولايات عشايرنشين مانند كردستان ، كرمانشاه ، لرستان ، بختيارى و خوزستان را با تقديم پول و پيشكش به قلمرو خود افزوده و خيال داشت با كمك ايلات و عشاير غيور و جنگجو و استفاده از وجود امثال حسينقلى خان ايلخانى تاجوتخت ايران را تصاحب كند و وقتى كه معتمد الدوله او را از خيالات باطنى ظل السلطان آگاه ساخت و به او گزارش داد كه با حسين قلى خان ايلخانى هم پيمان بوده و قريبا خيالات باطنى خود را با نيروى عظيمى كه در تحت فرمان دارد از قوه به فعل خواهد آورد ، مانند صاعقهزدگان مات و مبهوت شده بود و از اين پيشبينى صريح عموى خود معتمد الدوله كه مورد اعتمادش بود ، سخت تكان خورد و عدهاى جاسوس مخفى به اصفهان رهسپار مىنمايد كه اوضاع ظل السلطان و بختيارى را كاملا مراقب باشند . معتمد الدوله كه شاه را در اين مورد تحريك كرده بود ، به محض اينكه از رفتن يك عده جاسوس شاه به اصفهان مطلع مىگردد ، فورا با اشخاص نامبرده داخل مذاكره و با آنان ارتباط حاصل و توجه مىدهد كه گزارشهاى خود را طورى تنظيم كنند كه مطابق نظريه او باشد . جاسوسها پس از بازگشت به تهران مطابق دستور معتمد الدوله راپورتهاى خود را به نظر ناصر الدين شاه مىرسانند . پادشاه ايران كه وسيله ديگرى براى تحقيق امر نداشت و خيال مىكرد گزارش جاسوسان وحى منزل است و با حقيقت كامل توأم مىباشد ، بدون مطالعه به